Ergonomie in de breedste zin van het woord, beoogt niet alleen gezondheid, veiligheid en welzijn maar ook efficiëntie en productiviteit. Ergonomie is een levenshouding, waarmee we respect opbrengen voor ons lichaam. Preventie is een belangrijke pijler in deze context. Dit is van jongsaf belangrijk en is toegespitst op enerzijds het verzorgen van de lichaamshouding en anderzijds het correct leren belasten van het lichaam. “Prevention is the best medecine”. Hierna volgen een paar tips voor preventie:
- Zorg voor een goede gestabiliseerde houding
- Zorg voor een juiste ademhaling
- Verander regelmatig van houding/activiteit
- Houd last en lastarm zo klein mogelijk
- Verminder de dagelijkse portie stress
- Zorg voor een gezonde levensstijl
De balans tussen belasting en belastbaarheid is best in evenwicht. Belasting kan omschreven worden als de lichamelijke en/of geestelijke inspanning die een individu ondergaat. Onder belastbaarheid wordt verstaan: de maximale fysieke en psychologische belasting die een individu kan verwerken. Dit is een dynamisch geheel want het lichaam verandert voortdurend, past zich aan aan de wisselende omgeving en activiteiten. Wanneer de belasting doorweegt ten opzichte van de belastbaarheid bij voorbeeld door teveel of te snel te trainen, dan is de kans groot op het ontwikkelen van klachten, zeker op termijn. De belasting verlagen is een optie maar deze is soms moeilijker haalbaar. De activiteiten kunnen enigszins aangepast worden, maar vaak slechts in beperkte mate. Enkele voorbeelden hiervan zijn: zorgen voor een goede houding, regelmatig veranderen van houding, de last en lastarm zo klein mogelijk houden,... De belastbaarheid verhogen is een andere en betere optie en dit kan door te kiezen voor een gezonde voeding, een goede fysieke conditie en een gezonde dosis stress. Liefst laten we dus de balans naar de belastbaarheid doorslaan met andere woorden de belasting steeds zo laag mogelijk houden en de belastbaarheid zo hoog mogelijk.
Met deze beeldspraken wordt het wat duidelijker. Men kan het lichaam vergelijken met een emmer. De ene persoon heeft van nature een grotere emmer dan de andere en iedereen heeft in het verleden door zijn of haar activiteiten de grootte van zijn emmer bepaald. Dit is wat men noemt de belastbaarheid. Hoe groter de belastbaarheid, hoe meer er in de emmer kan. Hoe kan je lichaam nu overbelast geraken, m.a.w. hoe kan de spreekwoordelijke druppel de emmer doen overlopen? Ofwel zorgt een plotse verhoging van de belasting voor het overlopen van de emmer bvb. je hebt een zittend beroep en in een weekend ga je alle plafonds afwassen en herverven. Ofwel zorgt een plotse daling van de belastbaarheid voor een overlopen bvb. een operatie ben je wat verzwakt, door een druk gezinsleven ga je veel minder aan sport doen. Een combinatie van beide komt natuurlijk ook voor bvb. je moet wat meer uren werken op je werk om een project op tijd af te krijgen. Thuis valt een kind ziek en heb je enkele slapeloze nachten... en dan gaat plotseling de nek wat stram zitten bij het draaien naar rechts.
Leven is bewegen. Dynamische belasting van de spieren (bewegen) is het afwisselen van spanning en ontspanning in de spieren. Dit draagt bij tot een goede doorbloeding en daardoor is er een goede aanvoer van zuurstof en glucose vb wandelen, fietsen,... Bij statische belasting van de spieren (aanspannen) is er geen afwisseling van spanning en ontspanning waardoor er een slechte doorbloeding is en een verminderde aanvoer van zuurstof en glucose met opstapeling van melkzuur tot gevolg. Een voorbeeld hiervan is een lichaamsdeel in een bepaalde positie houden. Bewegen is dus de boodschap, liefst dagelijks een halfuurtje dit voor een goede doorbloeding, een goede fysieke conditie,...
